Thế nào là đột biến gen có lợi ở người?

Đột biến sinh học, hay còn gọi là đột biến gen là những thay đổi trong ADN cơ thể người, đa số là đột biến gen lặn và có hại gây ảnh hưởng đến quá trình tiến hóa và chọn giống. Tuy nhiên, không hẳn đột biến gen nào cũng có hại, 1 số đột biến gen có lợi ở người giúp con người có thể tránh được các bệnh nguy hiểm.

ĐỘT BIẾN GEN CÓ LỢI Ở NGƯỜI TÁC ĐỘNG NHƯ THẾ NÀO?

Nếu so sánh loài người với những loài khác trên trái đất, con người có bộ gen giống nhau đến 99%, còn 1% còn lại mang gen cá nhân, khiến cho loài người có sự thay đổi riêng biệt như màu tóc, chiều cao, cấu trúc khuôn mặt,…tạo nên mỗi cá thể khác nhau, không ai giống ai. Tuy nhiên ở một số người, sự thay đổi gen lại tạo thành những siêu năng lực, nhưng đây là trường hợp hiếm gặp.

Từ lâu, đột biến gen được xem là nguy hiểm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng và đe dọa đến tính mạng con người. Những đột biến dưới đây lại được xem là thân thiện, có lợi ở người, giúp con người có thể tránh khỏi một số bệnh nan y nguy hiểm.

Đột biến có lợi ở người giúp tránh được bệnh mỡ máu cao

Bệnh mỡ máu, hay còn gọi là bệnh lipid máu gây ra các bệnh nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não. Đa số mọi người đều lo lắng về căn bệnh này, phải chú ý đến vấn đề ăn uống hàng ngày, tránh các loại thực phẩm thịt xông khói chiên rán, trứng, hoặc bất cứ món ăn nào gây ảnh hưởng cholesterol thì lại có những người ăn bất kẻ thứ gì mà không lo bị tăng cholesterol, kể cả cholesterol xấu (tức nồng độ lipoprotein trong máu thấp) gây ra các bệnh tim mạch. Tuy nhiên có một số trường hợp thiếu bản sao gen PCSK9, khác hẳn với hệ lụy do đột biến gen gây ra, Đây chính là nhóm người sinh ra có một đột biến di truyền – một loại đột biến có lợi ở người.

đột biến gen có lợi ở người

Hơn một thập kỷ qua, các nhà khoa học đã nghiên cứu và phát hiện thấy mối liên quan giữa gen này hoặc thiếu gen này với việc tăng giảm cholesterol trong cơ thể người và nhờ tạo ra loại thuốc làm phong bế gen PCSK9. Qua các quá trình thử nghiệm cho kết quả có thể giảm cholesterol lên đến 75% và giảm được 90% nguy cơ mắc các bệnh tim mạch. Nhóm thuốc này đang chờ cục quản lý FDA phê duyệt. Hiện tại, loại đột biến gen có lợi ở người này được tìm thấy ở những người Mỹ góc Phi.

Xem thêm: [Góc cảnh báo] Đau sườn dưới nách là biểu hiện của bệnh gì?

Đột biến gen có lợi ở người giúp chịu lạnh tốt

Trái đất được phân hóa rõ rệt, có những vùng chịu khí hậu nhiệt đới nóng quanh năm và có những khu vực hàn đới quanh năm sẽ phải thích nghi trong môi trường khắc nghiệt. Những người sinh ra tại vùng lạnh sẽ có tỷ lệ trao đổi chất cơ bản cao hơn khoảng 50% so với những người ở các vùng khác. Bên cạnh đó, họ còn có thể duy trì nhiệt độ cơ thể thấp tốt hơn mà không bị run, tuyến mồ hôi trên cơ thể rất ít nhưng lại có nhiều ở trên mặt. 

Điển hình với đột biến gen có lợi ở người chính là bộ tộc người Inuit ở vùng Bắc cực của Canada. Các cư dân sinh sống tại khu vực này vô cùng thích nghi với hoàn cảnh môi trường cực đoan. Về mặt sinh học, họ được thừa hưởng loại đột biến có thể chịu lạnh tốt, hoặc có thể những người này đã học được cách để tồn tại trong môi trường khắc nghiệt.

đột biến gen có lợi ở người

Để xác định được hiện tượng này ,các nhà khoa học đã làm một cuộc thí nghiệm giữa chủng tộc để đo lường mức độ thay đổi nhiệt độ da khi gặp thời tiết lạnh và kết quả người Inuit có thể duy trì nhiệt độ tốt hơn bất kỳ nhóm người nào khác, sau đó là người Mỹ thổ dân.

Có một số trường hợp chuyển từ nơi khác đến bộ tộc này trong nhiều năm nhưng vẫn không thể chịu lạnh tốt bằng so với người bản địa. Đây cũng có thể xem là một cách so sánh yếu tố gen. Đây có thể xem là lợi thế di truyền, giúp người Inuits có thể sống lâu dài trong môi trường băng giá, có thể xuống đến âm độ mà không hề ảnh hưởng đến sức khỏe. Bên cạnh đó, cơ thể con người được xem là thích ứng tốt hơn với hoàn cảnh nóng so với môi trường lạnh. Có thể thấy rằng việc chịu được môi trường lạnh được xem là khả năng kỳ lạ của con người mà khoa học chưa thể khám phá hết.

Tham khảo thêm: Sống khỏe khỏi bệnh nhờ phương pháp tập thở bụng

Đột biến gen có lợi ở người giúp kháng sốt rét

Những người có sức đề kháng cao với bệnh sốt rét là những người mang trong mình căn bệnh gây tử vong cao do thiếu máu tế bào hình lưỡi liềm. Bệnh sốt rét là căn bệnh do ký sinh trùng từ muỗi sang, được xếp vào hàng có mức độ tử vong cao. Loại ký sinh trùng sốt rét thâm nhập và tái tạo trong tế bào máu, nếu điều trị sớm, ký sinh trùng có thể bị ức chế và ngưng hoạt động trong tế bào con người. Còn nếu không chữa trị sớm sẽ tử vong.

Trong quá trình sốt rét, con người thường tình trạng mất máu và làm suy yếu chức năng phổi và gan, tăng đông máu, nếu trở nặng có thể gây hôn mê hoặc co giật. Do các tế bào máu bị đột biến nên các ký sinh trùng sốt rét trong tế bào bị lộn xộn, gây khó khăn khi liên kết với nhau và xâm nhập vào tế bào máu. Do đó, những người có tế bào hình liềm được bao bọc và bảo vệ một cách tự nhiên sẽ có cơ hội kháng lại bệnh sốt rét.

đột biến gen có lợi ở người

Đôi khi con người có thể mang gen hồng cầu hình liềm những lợi ích kháng chống sốt rét mà không thực sự có tế bào hình liềm. Điều đó có nghĩa là việc thiếu máu hồng cầu hình liềm thì người đó phải thừa hưởng hai bản sao của gen đột biến từ cả bố và mẹ. Nếu chỉ có một bản sao cũng đủ hemoglobin bất thường để chống lại căn bệnh sốt rét nhưng lại không bao giờ bị thiếu máu hoàn toàn. Do khả năng kháng sốt rét rất cao, nên ở những vùng không bị sốt rét có tỷ lệ mắc bệnh thiếu máu tế bào hình liềm rất cao, có nơi 10 – 40% dân số mang đột biến lạ này.

Bài viết liên quan: Bị sốt nên ăn trái cây gì ? 10 loại trái cây giúp hạ sốt cực tốt